donderdag 26 mei 2011

Hoe word ik een creationist?

Creationisme cartoon
Hoe word ik een goede creationist? In dit filmpje legt een aardige jongedame even uit welke 5 stappen je moet nemen om jezelf creationist te kunnen noemen.

Resumerend:

1. Evolutie is alleen maar een theorie.

Hiermee bedoelt de creationist: het is alleen maar een idee, het bestaat alleen op papier. Een wetenschappelijke theorie is echter iets anders dan de alledaagse uitdrukking dat iets "in theorie" mogelijk is. Binnen de wetenschap gaat men uit van hypotheses. Is een bepaalde hypothese ruimschoots bewezen, en zijn er geen bewijzen tegen de hypothese (en daar moet dus actief naar gezocht worden), pas dan wordt zij een theorie genoemd.

Voor evolutie bestaan vele, vele bewijzen, op diverse vakgebieden binnen de wetenschap.

2. God did it!

De term die hier veel bij wordt gebruikt door aanhangers van Intelligent Design (een dekmantel voor creationisme) is "onreduceerbaar complex". Die fraaie term betekent feitelijk niet meer dan "we weten niet hoe het kan, dus zal God het wel gedaan hebben". De God van de gaten, dus.

In veel gevallen blijkt er wel degelijk een goede verklaring voor dergelijke verschijnselen. Tegelijk is zo'n opmerking kortzichtig, want het stimuleert niet om naar een verklaring te zoeken. De stoplap "God did it" is geen verklaring.

3. Fine tuning en design.

Dit slaat op het antropische principe. De kans dat leven ontstaan is, en wel op deze planeet, is miniscuul klein. Dus moet het wel door een ontwerper gemaakt zijn. De denkfout is dat je vanuit een eindsituatie terugredeneert. De kans dat je de loterij wint, is miniem, maar IEMAND moet die loterij winnen. Het is dan ook absurd om achteraf te zeggen dat het geen toeval was dat juist deze persoon de loterij zou winnen.

4. Wetenschap in de bijbel (of de koran).

Men neme een aantal uiterst vage teksten uit een heilig boek en wrikt en wringt deze net zo lang tot het lijkt te passen in een wetenschappelijke vondst of theorie. Hier wordt wetenschap misbruikt voor Nostradamus-achtige "verklaringen". Ook onder moslims is dit erg populair.

5. Ontken wetenschap.

De wetenschap weet niet alles, de wetenschap spant samen tegen creationisten, de wetenschap hanteert een materialistisch wereldbeeld en kan dus geen verklaring voor bovennatuurlijke verschijnselen geven, of zeg gewoon dat wetenschap onzinnig is. Maak op de een of andere manier de wetenschap zwart (de atoombom is een mooi voorbeeld).

Maar zelfs al zou de wetenschap het bij het verkeerde eind hebben, dat betekent natuurlijk absoluut niet dat creationisme automatisch waar wordt. Voor creationisme is nul komma nul bewijs.


(Zie ook Tomaso's blog, over hoe je creationisten kan herkennen.)

Of deze link: 5 misverstanden over evolutie.

 (Oorspronkelijk geplaatst op het Volkskrantblog van dinsdag 17 maart 2009)

woensdag 25 mei 2011

Een vergeten filosoof

"God is de uiterlijke projectie van de innerlijke natuur van de mens."

Dat is in het kort de belangrijkste stelling van de Duitse filosoof Ludwig Feuerbach (1804-1872).

Ludwig Feuerbach

Anders gezegd: de mens kijkt naar zijn eigen natuur, zijn eigen aard, idealiseert deze en schrijft dit ideaal vervolgens toe aan iets buiten hemzelf, en noemt dat God. God is dus niets meer of minder dan de ideale mens. Een wensdroom, een ideaal waaraan je jezelf kan afmeten.

"God is een door de mens gemaakt wezen, waarop de mens omwille van eigen geluk en genotsverhoging zijn menselijke idealen, noden en wensen projecteert." (L. Feuerbach)

In die zin kan het begrip God dus best een nuttig hulpmiddel zijn, maar het ligt voor de hand dat problemen al snel opduiken. Ten eerste: als men die projectie interpreteert als reĆ«el bestaand. Als men bepaalde kortzichtige of moreel dubieuze projecties als onwrikbare waarheid gaat beschouwen (zoals diverse elementen in de bijbel of de koran). Als men vervolgens afwijkende meningen als ongewenst of verwerpelijk beschouwt en tot vervolging van andersdenkenden overgaat.

Morele standpunten uit een grijs verleden en een volstrekt andere cultuur worden door sommige groeperingen nog steeds onverkort op het hier en nu toegepast. Ook nu nog zijn er mensen die menen te weten wat God wil en wat zijn morele standpunten zijn. Toevallig komen die dan precies overeen met de mening van deze mensen zelf. Wat in feite Feuerbachs gelijk aantoont.

"Alle spreken over boven komt van beneden", zoals Kuitert al opmerkte.

Een volwassen samenleving kan zonder projecties van wishful thinking en dient te kijken naar de aantoonbare werkelijkheid en naar een moraal die toegespitst is op de huidige samenleving en de mensheid zoals ze nu is. Moraal is geen vaststaand en onwrikbaar geheel, deze kan zich ontwikkelen, afhankelijk van de omstandigheden. Dat wil niet zeggen dat ethiek en moraal niet belangrijk zijn of alleen maar relatief zijn. We moeten morele regels kunnen opstellen die van belang zijn voor alle mensen en die we ook moeten willen en kunnen verdedigen. Ik denk in dit verband bijvoorbeeld aan elementaire mensenrechten zoals vastgelegd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.

Het is jammer dat Feuerbach als eerste echt atheistische filosoof een beetje in het vergeethoekje terecht is gekomen. Bertrand Russel noemt hem in zijn standaardwerk "Geschiedenis van de Westerse Filosofie" alleen even in het hoofdstuk over Marx. Terwijl Feuerbachs analyse van het christendom in zijn boek "Das Wesen des Christentums" nog steeds actueel is. Net zoals die andere 19e eeuwse filosoof, die nog wel veel aandacht krijgt: Friedrich Nietzsche. Ook hij heeft zeer kritisch over het christendom geschreven.

Feuerbach was een leerling van en beinvloed door Hegel, maar hij ging al snel een eigen koers varen. Op zijn beurt heeft Feuerbach veel invloed gehad op met name Marx en Engels, hoewel deze ook veel kritiek op hem hebben gehad, o.a. in Marx' "Stellingen over Feuerbach". Feuerbach mag je echter geen voorloper van het Marxisme noemen, omdat Marx vooral kritiek had op economie en politiek (met name het kapitalistische systeem), terwijl Feuerbach zijn pijlen doorgaans op religie richtte.


Meer links over Feuerbach:
http://de.wikipedia.org/wiki/Ludwig_Feuerbach
http://www.kolumbus.fi/volwassengeloof/feuerbach.htm
http://plato.stanford.edu/entries/ludwig-feuerbach/


(Oorspronkelijk gepost op het VolkskrantBlog van 9 november 2007)